1.Visie op Cultuureducatie
Om als zelfstandige en sociaal betrokken deelnemers in de maatschappij goed te kunnen functioneren moeten kinderen zich ontwikkelen. De drie geledingen van cultuureducatie (kunst, media en erfgoed) kunnen hierbij een grote rol spelen. Als teams willen we dat alle kinderen in aanraking komen met de verschillende aspecten van cultuureducatie. Gezien de ervaringen in de afgelopen jaren kunnen we concluderen dat cultuureducatie niet als aparte, maar vaak als geïntegreerde factor binnen ons onderwijs verweven is. We denken daarbij b.v. aan thema’ s in het geschiedenisonderwijs en jaarlijks terugkerende feesten en activiteiten. Daarnaast bieden wij kunst- en cultuureducatie aan op specifieke momenten.
Bovenstaande willen beide teams verankeren . Voor de komende jaren leggen wij het accent op cultureel erfgoed educatie, waarbij wij streven naar het realiseren van kerndoel 56 (de leerlingen verwerven enige kennis over en krijgen waardering voor aspecten van cultureel erfgoed). Onze visie daarop is dat alle leerlingen in aanraking komen met erfgoed in de “echte” wereld. Om dit te waarborgen voor de toekomst stellen wij een vierjarenplan op.
2.Doel en leerlijn
2.1 De alledaagse praktijk.
In de praktijk betekent dat: een jaarplanning maken, waarbij bewust rekening gehouden met de mogelijkheden die het onderwerp op cultuureducatief gebied heeft. Daarbij wordt kunst “ ondergebracht” in de constructieve en beeldende activiteiten. Daarnaast betekent kunst ook de wereld in gaan, b.v. door kunst in de openbare ruimte te ervaren (bezoeken van tentoonstellingen). Media komt in verschillende activiteiten aan bod; in wezen vormt media al een geïntegreerd onderdeel in ons onderwijs. Binnen het cultureel erfgoed educatie ligt ons accent op beleving en ervaring, waarbij leerlingen bewust op onderzoek uitgaan. Bijgevoegd jaarplanning van beide scholen.
2.2 De praktijk in verhouding tot de kerndoelen.
Kerndoel 54 De leerlingen leren beelden, muziek, taal, spel en beweging te gebruiken, om er ervaringen en gevoelens mee uit te drukken en om er mee te communiceren.
Kerndoel 55 De leerlingen leren op eigen werk en dat van anderen te reflecteren.
Kerndoel 56 De leerlingen verwerven enige kennis over en krijgen waardering voor aspecten van cultureel erfgoed.
Uitwerkingen van de kerndoelen in de praktijk.
Wat is de rol van de kinderen? Het is niet de bedoeling dat kinderen leren wat cultuureducatie is. Kinderen leren zich gaandeweg open te stellen voor wat zich aan kunst, media en cultureel erfgoed aan hen voordoet en geven daaraan een eigen betekenis. Op hun ontdekkingsreis komen ze in aanraking met verschillende uitingen van kunst en cultuur, in eigen omgeving en via media als televisie, radio, internet, kranten, tijdschriften, enzovoort. Indrukken, ervaringen en emoties kunnen in kunstactiviteiten worden weergegeven. Door in aanraking te komen met verschillende verschijningsvormen van kunst leer je dat er verschillende uitingsvormen zijn; dat indrukken, ervaringen en emoties op verschillende manieren kunnen worden weergegeven. Eigen ervaring en beleving geven betekenis aan de activiteiten. De maker van een kunstwerk geeft zijn visie op of beleving van de werkelijkheid weer. De kijker (of luisteraar) is vrij om zelf een eigen betekenis aan hetgeen hij waarneemt (of hoort) te geven. Het vermogen om na te kunnen denken over eigen of andermans activiteiten en producten stimuleert het bedenken en formuleren van strategie en bedoeling. Vooruitdenken, denken tijdens verwerking en reflectie op een activiteit ontwikkelen en stimuleren het doelgericht te werk gaan. Zo ontwikkelen kinderen zich naar een steeds hoger niveau.
Wat is de rol van de leerkracht? De leerkracht is degene die verantwoordelijk is voor het in balans houden van de persoonlijke belangen van de leerlingen en de belangen waaraan de samenleving appelleert; de leerkracht maakt de kinderen ontvankelijk voor kunst en cultuur, van dichtbij tot veraf d.m.v. een rijke, uitdagende leeromgeving en daarbij toepasselijke activiteiten. De directe omgeving van de school dient daarbij als uitgangspunt en bron van informatie en beleving. Als kinderen de activiteiten als zinvol ervaren zullen zij de daarbij opgedane kennis, ervaringen en vaardigheden kunnen plaatsen en toepassen in de werkelijkheid. Enthousiasmeren, motiveren en de middelen aanbieden die ontdekken, beleven en zich uiten mogelijk maken behoren tot de onderwijsactiviteiten. Daarbij zijn het vastleggen van leer- en ontwikkelingsprocessen, het reflecteren en waarderen onontbeerlijk. Tenslotte zal de leerkracht door het vastleggen van eigen bevindingen deze gebruiken voor verdere professionalisering.
2.3 Methodes
c.b.s. de Foarikker: Groep 1 t/m 8 “ Moet je doen” tekenen Groep 1 t/m 8 “ Moet je doen” muziek
2.4 Aanbod a7 / kunstontmoetingen Per 1 okt.2006 is de steunfunctie Kunst- en Cultuureducatie van het Onderwijskundig Adviesbureau Opsterland (OAB) overgegaan naar het Centrum voor de Kunsten a7. Voor deze periode maakten wij gebruik van het aanbod van het OAB:dit zetten wij nu voort via de a7. Ook het Centrum voor de kunsten a7 heeft als drijfveer dat kinderen en volwassenen kwaliteiten hebben. Die kwaliteiten moeten gestimuleerd en herkend worden. Het CvK A7 wil de leerkrachten helpen een motor te zijn die het creatieve proces op gang brengt.
Uit het aanbod van dit centrum maken beide scholen hun eigen keuze. Daarnaast maken we ook gebruik van de kunstontmoetingen die de werkgroepen jaarlijks aanbieden.
De werkgroepen
De basisscholen in Opsterland werken voor wat betreft de cultuureducatie, samen in vier werkgroepen, begeleid door het Centrum voor de Kunsten a7. De werkgroepen zorgen ervoor dat de kinderen van 4-12jaar in Opsterland een professioneel kunst- en cultuuraanbod voorgeschoteld krijgen. Er zijn vier werkgroepen:
1.theater- muziek- en dansvoorstellingen 2.literatuur: ontmoetingen met schrijvers, illustrators, dichters 3.cultuureducatie 4 instrumentaal muzikale vorming(IMV)
Onderstaande activiteiten worden jaarlijks door de werkgroepen aangeboden:
* Voorstellingen theater, muziek en dans – jaarlijks voor lokaalgroep 3 en lokaalgroep 7
* Tentoonstellingen: het ene jaar voor lokaalgroep 5, en het andere jaar voor lokaalgroep 8
* Literair- schrijvers op school: één keer in de twee jaar voor lokaalgroep 6
* Voorstelling voor lokaalgroep 1: één keer in de twee jaar.
3.Culturele omgeving
We hebben met beide teams een inventarisatie van de culturele omgeving gemaakt. Dit hebben we gedaan op schoolteamniveau door het maken van een avontuurlijke reis in de gemeente Opsterland op 21 september 2005. Er kon een keuze gemaakt worden uit :
*bezoek aan Bakkeveen met o.a. Allardsoog en de holle weg, de schaapskooi
*bezoek aan Beetsterzwaag met o.a. Lyndensteyn en de oevertuin.
Daarnaast een fietstocht door de bossen naar het kerkje van Kortehemmen.
*bezoek aan Nijbeets en Tijnje met o.a. ope luchtmuseum it Damshûs.
*bezoek aan Gorredijk (met een rondleiding in Gorredijk en een bezichtiging aan de schans) en de Belvedère in Oranjewoud.
Daarnaast hebben de cultuur coördinatoren en de directeuren van beide scholen de Cultuurconferentie bijgewoond op 19 oktober 2005 met als titel “ een stap dichterbij”.
Op deze dag waren er workshops over
*hoe te werken met het CultuurKompas van het SLO
*erfgoededucatie voor de Provincie Friesland
*blad “Oud nieuws” een tijdschrift over cultureel erfgoed en educatie.
Als afsluiting was er de voorstelling “it Ekspiriment fan de Hear Borgers” n.a.v. het verhaal van “het meisje van Yde” gevonden in het veen in Drenthe.
Naar aanleiding van bovenstaande bijeenkomsten hebben de cultuurcoordinatoren van beide scholen na overleg met hun team een inventarisatie gemaakt van de krachtige leeromgeving van Siegerswoude.
Dit resulteerde in een gezamenlijke culturele erfgoeddag voor beide scholen op 5 juli 2006.
Alle kinderen van beide scholen uit Siegerswoude hebben die dag nader kennisgemaakt met het cultureel erfgoed van hun eigen dorp.
De groepen 1 t/m 4 hebben in en om het karakteristieke schoolgebouw van it Foarwurk kennis gemaakt met handelingen/voorwerpen uit het verleden (o.a. schrijven met kroontjespen, wassen met een wasbord, drogen op het linnenrek etc.)
De groepen 5 t/m 8 hebben een fietsspeurtocht gemaakt langs objecten die te maken hebben met de geschiedenis van Siegerswoude(o.a. de begraafplaats, de dobbe, de Kromhoekschool).
In de bijlage is nadere informatie te vinden over bovenstaande culturele erfgoeddag. Voorafgaand aan deze culturele erfgoeddag is op klassenniveau gewerkt aan het thema “ Siegerswoude, ons eigen dorp”. Na het plaatsvinden van deze dag hebben de leerlingen het aangereikte erfgoedmateriaal nader uitgewerkt(o.a. de oudere leerlingen hebben vooraf een verhaal geschreven over hun eigen dorp en na deze dag heeft hierop reflectie plaatsgevonden ).
4.De cultuur coördinator. De cultuur coördinator heeft als taak kunst- en cultuureducatie een stevige plek in het onderwijs op zijn of haar school te geven. Daarbij kan gedacht worden aan een eigen visie op cultuureducatie, het maken van een cultuurplan, het overleg hierover met het schoolteam, en het onderhouden van contact met de culturele instellingen in de omgeving. Om het contact tussen beide scholen en de culturele omgeving te versterken hebben de cultuur coördinatoren van beide scholen in Siegerswoude regelmatig overleg. Dit heeft o.a. al geresulteerd in het gezamenlijk opstarten van een culturele erfgoeddag.
Kort samengevat kunnen de taken zijn:
*Stimulering van een eigentijdse visie op het gebied van cultuureducatie.
*Schrijven van een cultuureducatieplan.
*Programmering van culturele activiteiten.
*Bewaking continuïteit cultuureducatie in doorgaande leerlijnen.
*Informeren en stimuleren van het team.
*Ondersteuning van het team bij culturele activiteiten.
*Contacten onderhouden met cultuurinstellingen.
*Contacten met andere scholen onderhouden (samenwerken).
*Voorbereiden van begrotingen.
*Zorg dragen voor het evalueren van culturele
Activiteiten.
Samenwerken :
*Extern zijn er nu regelmatig ( drie keer per jaar ) contacten met andere basisscholen van de Gemeente Opsterland in de vorm van het Cultuur coördinatoren overleg. ( via centrum voor de kunsten a7 ).
*Op het gebied van cultuureducatie is er een goede samenwerking/overleg tussen obs ’t Foarwurk en cbs de Foarikker.
Hoe wordt de taak van de cultuur coördinator gefaciliteerd?
De taak van de cultuurcoördinator valt op beide scholen binnen het lestakenpakket van de leerkracht. Het wordt niet extra gefaciliteerd.
5.Financiering/budgetten De financiering bestaat uit vier verschillende geldstromen:
Subsidie regeling “ versterking cultuureducatie” Sinds het schooljaar 2004/2005 krijgt iedere basisschool in Opsterland jaarlijks een bedrag van €10,90 per leerling. Er is een statuut opgesteld met 10 punten, waarin alle directieleden en haar besturen zich konden vinden. Het ministerie van OC en W heeft besloten deze regeling te verlengen tot 1 aug.2008. Er is tot heden 22% besteed van deze gelden. De werkgroep cultuureducatie initieert gezamenlijke acties voor en door alle scholen.
Rijksgelden Iedere school krijgt afhankelijk van verleden en leerlingenaantal een bedrag, te besteden aan actieve kunst. Hiervan betaalt iedere school €500,- aan de werkgroepen van centrum voor de kunsten a7. Dit budget blijft in werking tot 2009.
Lump Sump Een onderdeel hiervan is beschikbaar voor de receptieve kunst(theater/museumbezoek). Iedere school krijgt €85,-. Dit bedrag gaat naar centrum voor de kunsten a7 die de theater/museumbezoeken regelt.
Daarnaast krijgt zowel it Foarwurk als de Foarikker gelden van de ouderraad/bestuur. Bijvoorbeeld het bekostigen van onze gezamenlijke culturele dagen.
6. Meerjarenplan Cultuureducatie Vanuit de visie van kerndoel 54, 55 en 56 en het rapport van de commissie Wagemakers “ Hart/d voor cultuur” met a.komen en gaan, b. vragen en aanbieden, c. leren en ervaren hebben we streefdoelen uitgewerkt tot 2009:
*Doorgaande lijn van cultureel erfgoeddagen
*Doorgaande lijn in relatie tot de kerndoelen voor alle kunstvakken
*Doorgaande lijn in het gebruik van het aanbod van centrum voor de kunsten a7
*Het jaarlijks opstellen van een jaarplan kunst en cultuuraanbod
Meerjarenplan 2005-2009
2005-2006 Cultureel erfgoeddag met als thema “ons dorp Siegerswoude in vroegere tijden” voor groep 1 t/m 8 (activiteiten in het dorp). Stimuleren van het gebruik maken van de op school aanwezige methode en dit meer structureel maken. Verankeren en evalueren. Cultuurcoördinatoren worden aangesteld en worden geschoold.
2006-2007 Cultureel erfgoeddag met als thema “ spelen en werk van vroeger in de omgeving van Siegerswoude”(museumbezoeken in de omgeving voor alle groepen) Stimuleren van het gebruik maken van de op school aanwezige methode en dit meer structureel maken. Verankeren en evalueren. Op it Foarwurk wordt een start gemaakt met crea-middagen. Keuze maken uit het aanbod van het centrum voor de kunsten a7, aansluitend bij het activiteitenplan van de scholen. Het opstellen van een jaarplan kunst en cultuuraanbod Scholing en certificering van de beide cultuurcoördinatoren.
2007-2008 Cultureel erfgoeddag met als thema “de omgeving van Siegerswoude in vroegere tijden“ . (Activiteiten in de omgeving voor alle groepen) Stimuleren van het gebruik maken van de op school aanwezige methode en dit meer structureel maken. Verankeren en evalueren. Op it Foarwurk wordt tijdens de crea-middagen een start gemaakt met werken in ateliers. Keuze maken uit het aanbod van het centrum voor de kunsten a7, aansluitend bij het activiteitenplan van de scholen. Het opstellen van een jaarplan kunst en cultuuraanbod Vervolg scholing van cultuurcoördinatoren.
2008-2009 Cultureel erfgoeddag met als thema “Provincie Friesland/Groningen in vroegere tijden”. (museumbezoeken voor alle groepen) Stimuleren van het gebruik maken van de op school aanwezige methode en dit meer structureel maken. Verankeren en evalueren.
Verdere uitwerking op it Foarwurk van de ateliers. Keuze maken uit het aanbod van het centrum voor de kunsten a7, aansluitend bij het activiteitenplan van de scholen. Het opstellen van een jaarplan kunst en cultuuraanbod
